Aardenburg

Oude foto’s en verhalen uit de tijd van toen. Het houdt mensen bezig. Ze roepen herinneringen op. De melkvrouw die met een karretje door de straten deur aan deur haar waar slijt. De boer die met zijn sjees getrokken door een paard over de kinderkoppen ratelt. Een wagen geladen met graan rijdt een weegbrug op. Mensen stappen op de tram. Graan wordt gemalen door een molen. Foto’s en verhalen, verzuchtingen; de televisie doodt het avondlijke straatleven. Ambachtslui en winkeliers zijn een uitstervend ras.

zowashet-zoishet-aardenburg-folder-coverMet een boek, een tentoonstelling en een website speelt Zo was het | Zo is het Aardenburg in op de herkenning en de verwondering. Het project roept vragen op en prikkelt de nieuwsgierigheid. Zo brengt het een dialoog tot stand tussen mensen van allerlei pluimage.

Het boek is het uitgangspunt, als een blijvende herinnering, waarbij foto’s spreken en woorden beelden oproepen. De tentoonstelling doorheen Aardenburg prikkelt het lichaam, omdat er moet worden gewandeld, en activeert de geest, want op bijna dertig plaatsen zetten een oud en een nieuw beeld van straten aan tot vergelijken en nadenken. De website richt zich op het verhaal aan de hand van fragmenten uit interviews die op video zijn vastgelegd.

Dat Aardenburg er nu anders uitziet dan vroeger, dat zal niemand verwonderen. Een eeuw geleden zijn gas, stromend water en elektriciteit vrijwel onbekende fenomenen. Voor de meeste inwoners, op de gegoeden na, is het leven eenvoudig, maar hard. Het oudste stadje van Zeeland, met wortels van voor de komst van de Romeinen, is honderd jaar terug niet meer dan een dorpje met slechts enkele straten. De tramlijnen Maldegem-Breskens en Aardenburg-Brugge bepalen voor een deel het straatbeeld. Het wegdek bestaat in het gunstigste geval uit kinderkopjes. Straatverlichting is nauwelijks aanwezig.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) wordt het neutrale Nederland overspoeld door Belgische vluchtelingen. Ook Aardenburg krijgt zijn deel. Mensen slapen er zelfs op straat. In de jaren twintig en dertig telt het stadje tientallen winkels: bakkers, slagers, kruideniers, tabakshandelaren, snoepverkopers, kleermakers… In haast elk huisje verkoopt de bewoner wel wat om het schaarse inkomen aan te vullen.

Langzamerhand doen stromend water en elektriciteit hun intrede in huis. De levenskwaliteit verbetert. Straten krijgen trottoirs met tegels, onverharde wegen kinderkopjes. Tot net na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) moet al het doorgaande verkeer via de Weststraat en door de Kaaipoort. Dat zorgt wel eens voor problemen. De komst van de Peurssensstraat is voor de dorpsbewoners en het toenemende auto- en vrachtwagenverkeer revolutionair.

Aardenburg groeit en bloeit met de komst van nieuwe woongebieden, langs de Peurssensstraat, in het gebied van de oude Vlasmarkt en net buiten de stadskern met Plan West en Oude Stad. De groei tijdens de eerste tachtig jaar van de twintigste eeuw staat in schril contrast met de onheilspellende krimpberichten van de afgelopen twintig jaar.

Met het boek, de tentoonstelling en de website zal de tijd van toen niet terugkeren. Dat hoeft ook niet. Maar de beelden en de daarbij horende verhalen moeten we wel koesteren. Dit boek, de tentoonstelling en de website leggen die recente geschiedenis vast. Een geschiedenis om levendig te houden en op terug te kijken met nostalgische blik.

Voor het boek gaat onze dank uit naar Drukkerij Durenkamp die meteen bereid was de productie op zich te nemen. Rabobank en Stichting Cultureel Aardenburg steunden de voorbereiding voor het project. Dank ook aan de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen voor het indienen van het plan en Peter Verdurmen voor de hedendaagse straatfoto’s.

Voor de realisatie van Zo was het | Zo is het Aardenburg is gebruik gemaakt van de fotocollecties van: M.P.O.M. Bauwens, gemeente Sluis, de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, G. Klaaijsen en wijlen G.A.C. van Vooren.

Onze dank gaat voorts uit naar de inwoners en oud-inwoners van Aardenburg die ons hun verhaal hebben verteld: A. Bauwens-Stekelinck, G. de Bruijne, Iz. de Bruijne, W. Dierick, M. Evers-Maas, R. Haaksman de Koster-Thomaes, G. Klaaijsen, M. van Leeuwe, C. de Milliano-Bonte, J. Vermeulen.

Dit project is gerealiseerd met steun van Rabobank West-Zeeuws-Vlaanderen, Stichting Cultureel Aardenburg, Drukkerij Durenkamp en de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen.

zowashet-zoishet-aardenburg-logos